Is het je ooit opgevallen dat een olifant bij het circus vaak aan een klein paaltje vast zit met een simpel touw? En vind je het ook niet raar dat de olifant geen poging doet om te ontsnappen? Dit is een vorm van ‘aangeleerde hulpeloosheid’.
Olifanten worden getemd als ze nog heel klein zijn. Een baby-olifant wordt met een touwtje aan een paal gebonden die groter is dan hijzelf. Als het dier probeert zich los te rukken, lukt dit niet. Dit leidt ertoe dat de olifant accepteert dat hij niet kan ontsnappen en dit ook niet meer zal proberen. Deze overtuiging gaat zo ver dat hij, zelfs als hij groot is, in de veronderstelling is dat er geen ontsnapping mogelijk is en braaf aan het paaltje blijft staan. Dit noemen we in de psychologie ‘aangeleerde hulpeloosheid’.
We hebben allemaal zo onze onzichtbare paaltjes die ons beperken in ons functioneren. Door belemmerende overtuigingen houden we onszelf tegen om eigen keuzes te maken en een eigen pad te kiezen. Een mooi voorbeeld hiervan is een reorganisatie waarbij een medewerker boventallig wordt. Wanneer iemand weet dat zijn/haar loopbaan bij een bepaalde werkgever gaat eindigen, kan men de neiging hebben te willen vasthouden aan dat wat diegene had. Dat was immers bekend en comfortabel, en diegene heeft er niet zelf voor gekozen om iets anders te gaan doen. Angst kan een van de redenen zijn om te blijven vasthouden aan het spreekwoordelijke paaltje. Juist deze gedachten belemmeren om vrij te zijn.
Een olifant haal je niet zomaar van een paaltje af.
Leuk om te vermelden: wanneer een olifant eindelijk van een paaltje is en voelt hoe de wereld aan zijn voeten ligt, kan hij nooit meer terug aan een paaltje. Gemiddeld heeft een mens drie loopbanen in zijn carrière, het is dus heel normaal om een keer te wisselen van baan. Check het eens bij jezelf: hoe vrij ben je eigenlijk, of zijn er paaltjes waar je aan vast zit? Wij helpen jou of je medewerkers graag om belemmerende overtuigingen op te sporten en deze ‘paaltjes’ uit de grond te krijgen.
